Krajowy Lider Innowacji Wyróżnienie dla Technokabel S.A.
Wyprzedaż Zapraszamy do skorzystania z zakupu w cenach promocyjnych wybranych grup asortymentowych w niestandardowych odcinkach.
Aby otrzymywać aktualne informacje podaj swój e-mail:
INFORMATOR TECHNICZNY
Oznaczanie kabli
Wszystkie kable oznaczane są symbolami, które tworzą zwykle logiczną kombinację liter i cyfr. W tych oznaczeniach zakodowane są informacje dotyczące przeznaczenia i budowy kabli. W praktyce, każdy kraj ma swój własny system oznaczeń ujęty w normach krajowych. Zdarza się jednak, że producenci kabli wprowadzają swoje własne, dodatkowe oznaczenia i stosują je zamiast, albo obok, uznanych oznaczeń krajowych. Wynika to z bardzo szybkiego postępu technicznego, za którym nie nadąża znormalizowany system oznaczeń krajowych. Zdarza się również, że oznaczenia kabli zastosowane w jednym kraju są stopniowo przyjmowane, bez zmian, w innych krajach. Tak było, na przykład, z kablami typu UTP i STP (oznaczenia są skrótami określającymi budowę kabli "nieekranowane pary skręcone” i „ekranowane pary skręcone”), opracowanymi w USA, a następnie przyjętymi w całym świecie z identycznymi oznaczeniami.
Opracowano także międzynarodowy system oznaczania kabli, obejmujący tylko tzw. zharmonizowane typy kabli i przewodów, zgodne z wymaganiami tzw. dokumentów harmonizacyjnych. System zastał opracowany i przyjęty przez CENELEC, a obecnie ma również status Polskiej Normy PN-HD 361. System stosowany jest w krajach Unii Europejskiej i pozwala na zakodowanie informacji dotyczących budowy kabli.
Znajomość symboli, którymi oznaczane są kable, jest bardzo ważna. Jest to bowiem wspólny, jednoznaczny i bardzo zwięzły język porozumiewania się między producentem i klientem (użytkownikiem kabla).
Technokabel produkuje kable według norm polskich, niemieckich, amerykańskich oraz norm innych krajów. Kable oznaczane są zgodnie z wymaganiami tych norm. Wprowadzamy także własne oznaczenia.
Oznaczanie kabli przez producentów polskich
W Tablicy 1 zestawiono symbole stosowane do oznaczenia kabli przez producentów polskich, znaczenie tych symboli oraz ich odpowiedniki stosowane przez producentów niemieckich. Oprócz symboli znormalizowanych znajdują się tam również dodatkowe symbole, nie przewidziane przez normy, ale stosowane przez wielu producentów.
Kolejność występowania symboli jest określona. Im bardziej skomplikowana konstrukcja kabla, tym oczywiście więcej symboli w oznaczeniu kabla. Zasadę oznaczania symbolami podamy na przykładzie kabla YKSLYekw-P-O 300/500V 10x2x0,5 mm2. Oznaczenie to dotyczy kabla sygnalizacyjnego (KS) o izolacji polwinitowej (drugi Y) i powłoce polwinitowej (pierwszy Y) odpornej na działanie olejów (-O), we wspólnym ekranie (ekw) nałożonym na ośrodek skręcony z 10 par (-P, a dodatkowo x2) żył miedzianych giętkich (L) o przekroju 0,5mm2 (10x2x0,5mm2), przeznaczonego do pracy z urządzeniami na napięcie znamionowe trójfazowe nie przekraczające300/500V.
Zwracamy uwagę, że czasem ten sam symbol pisany małą lub dużą literą może oznaczać inną budowę kabla (patrz Tablica 1 i 2). Ponadto, te same symbole mogą dotyczyć różnych elementów kabla i właściwe ich znaczenie wynika z miejsca w oznaczeniu i ze znaczenia pozostałych symboli. Niektóre symbole występują wyłącznie jako kilkuliterowe i tradycyjnie mają rozszerzone znaczenie - na przykład TKS oznacza telekomunikacyjny kabel stacyjny, a ponieważ kabel ten ma wyłącznie żyły skręcone w pary, więc nie stosuje się dodatkowego symbolu (-P) na oznaczenie parowej konstrukcji tego kabla. Przy odczytywaniu, każdą literę symbolu zawsze wymawiamy oddzielnie, tzn. nie łączymy ich w wyrazy.
Tablica 1. Oznaczenia kabli stosowane przez producentów polskich
Symbol
Znaczenie
Odpowiednik niemiecki
c
żyła (drut) ocynowany (występuje za oznaczeniem przekroju żył)
V
d
izolacja wzmocniona (pogrubiona)
v
D
żyła jednodrutowa
ek
ekran
ekfo
ekran w postaci taśmy Al/PET oraz oplotu
eko
ekran w postaci oplotu przewodów mikrofonowych (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
eko
ekran w postaci podwójnego oplotu przewodów współosiowych (nie ujęte w polskich normach)
C
ekp
każda para w ekranie
ekt
ekran trójek (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
ekt
ekran z taśmy Al/PET w przewodach współosiowych (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
ekw
ekran wspólny (na ośrodku)
ekwo
ekran wspólny (na ośrodku) w postaci oplotu
ekż
każda żyła w ekranie
Fo
pancerz z drutów stalowych okrągłych
B
Ft
pancerz z taśm stalowych
Ftl
pancerz z taśm stalowych lakierowanych
K
kabel (elektroenergetyczny)
KA
kabel alarmowy (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
KG
kabelgórniczy
KO
kabel okrętowy
KS
kabel sygnalizacyjny (sterowniczy, kontrolny)
L
żyła wielodrutowa (linka)
Li
Lg
żyła wielodrutowa giętka
LiF
Lgg
żyła wielodrutowa bardzo giętka
LAN-Tn
kabel do multimedialnych sieci informatycznych, typ n = 1, 2, ... (nie ujęte w polskich normach)
n
samonośny
T
-Nr
przewód z żyłami oznaczonymi numerami (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
-JZ
-O
olejoodporny (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
Ö
OFC
żyły z miedzi beztlenowej (OxygenFreeCopper)
OMY
przewód oponowy mieszkaniowy w izolacji i powłoce polwinitowej
OWY
przewód oponowy warsztatowy w izolacji i powłoce polwinitowej
p
przewód płaski
-Zw
-P
żyły izolowane skręcone w pary (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
PG
przewód gitarowy (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
PGW
przewód głośnikowy współosiowy (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
Pl
plecionka (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
Plc
plecionka z drutów ocynowanych (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
PM
przewód mikrofonowy
PMon
przewód monitorowy (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
St
kabel sterowniczy (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
-S
do pojazdów samochodowych
-Sp
przewód z kapilarą (oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
TKM
telekomunikacyjny kabel miejscowy
TKS
telekomunikacyjny kabel stacyjny
TD
przewód telekomunikacyjny z żyłami jednodrutowymi
TL
przewód telekomunikacyjny z żyłami wielodrutowymi
u
uzbrojenie (rodzaj pancerza w postaci oplotu z drutów stalowych)
v
powłoka wzmocniona (pogrubiona, oznaczenie nie ujęte w polskich normach)
W Tablicy 2 podano symbole stosowane do oznaczenia kabli przez producentów niemieckich, znaczenie tych symboli oraz ich odpowiedniki stosowane przez producentów polskich. W oznaczenie zazwyczaj nie podaje się rodzaju kabla, a kolejność symboli jest nieco inna niż w oznaczeniach polskich - zaczyna się od przeznaczenia i budowy elementów wewnętrznych (żył), a kończy na powłoce zewnętrznej.
Zasadę oznaczania podamy na przykładzie kabla LiYCY-C11Y-P 4x2x0,75mm2. Oznaczenie to doty-czy kabla z żyłami miedzianymi wielodrutowymi (Li) w izolacji polwinitowej (pierwszy Y), skręconymi w pary (-P), z których każda ma ekran w postaci oplotu (pierwsze C) i osłonę polwinitową (drugi Y), a na ośrodku kabla złożonym z 4 par żył o przekroju 0,75mm2 (4x2x0,75mm2) znajduje się drugi ekran w postaci oplotu (drugie C) i powłoka wykonana z poliuretanu (11Y). Zwróćmy uwagę, że nie podaje się napięcia znamionowego i należy wiedzieć, że dla tego typu kabli nie powinno ono przekraczać 500V.
Tablica 2. Oznaczenia kabli stosowane przez producentów niemieckich
Symbol
Znaczenie
Odpowiednik polski
A
kabel do zastosowań zewnętrznych
B
pancerz
Fo, Ft
Bd
ośrodek o konstrukcji pęczkowej
C
ekran w postaci oplotu z drutów miedzianych ocynowanych
C
żyła ochronna (koncentryczna) w postaci obwoju z drutów miedzianych
D
ekran w postaci obwoju z drutów miedzianych
E
żyła uziemiająca pod ekranem
F
wypełnienie ośrodka żelem
w
FR
zwiększona odporność w warunkach pożaru (FireResistance)
H
bezhalogenowy i nierozprzestrzeniający płomienia
H
oznaczenie wg norm zharmonizowanych
HK
polimerybezhalogenowe sieciowane
J
przewód instalacyjny
JE
przewód instalacyjny dla elektroniki
-J
przewód z zielono-żółtą żyłą ochronna
żo
-JZ
przewód z żyłami oznaczonymi numerami i zielono-żółtą żyłą ochronną
żo-Nr
-J0
przewód z żyłami oznaczonymi kolorami i zielono-żółtą żyłą ochronną
żo
Lg
ośrodek o konstrukcji warstwowej
Li
żyła wielodrutowa
L
LiF
żyła wielodrutowa giętka
Lg
(L)
taśma aluminiowa laminowana tworzywem
z
(L)2Y
powłoka polietylenowa z taśmą aluminiową laminowaną tworzywem
Xz
N
zgodny z wymaganiami norm VDE
O2Y
polietylen (PE) piankowy
Xp
O2YS
polietylen (PE) piankowy z naskórkiem
Ö
odporny na działanie olejów
O
PIMF
pary owinięte taśmą poliestrowo-aluminiową (ang. Paired, Individually Metal Foiled)
ekp
re
żyła jednodrutowa okrągła
rm
żyła wielodrutowa okrągła
RD
kable typu Rhenomatic do transmisji danych
RE
kable do transmisji danych
S
przewód sygnalizacyjny
S
oplot z drutów stalowych
u
(St)
ekran elektrostatyczny z taśmy aluminiowo-poliestrowej
ek, ekp, ekw
T
samonośny
n
V
druty/żyły miedziane ocynowane
c
w
ciepłoodporny
c
XPE
polietylen usieciowany (XLPE)
Y
polwinit (PVC)
Y
Yu
polwinit nierozprzestrzeniający płomienia
Yn
Yv
powłokapolwinitowa wzmocniona
Yv
Yw
polwinit ciepłoodporny (do 90oC)
Yc
Zw
przewód płaski
p
-0
przewód bez zielono-żółtej żyły ochronnej
-0Z
przewód z żyłami oznaczonymi numerami bez zielono-żółtej żyły ochronnej
2X
polietylen usieciowany (XLPE)
2Y
polietylen (PE)
X
4Y
poliamid (PA)
5Y
politetrafluoroetylen (PTFE)
6Y
kopolimerfluoroetylenowy (FEP)
7Y
etylentetrafluoroetylen (ETFE)
9Y
polipropylen (PP)
11Y
poliuretan (PUR)
12Y
elastomer termoplastyczny typu poliestrowego (TPE-P)
91Y
elastomer termoplastyczny typu styrenowego (TPE-S)
Oznaczanie kabli wg przepisów amerykańskich
W Stanach Zjednoczonych stosuje się powszechnie opisowe oznaczanie kabli. Opis odnosi się zwykle zarówno do zastosowania jak i do budowy kabla, natomiast za pomocą symboli podaje się przeznaczenie kabla i rodzaj wymagań jakie ten kabel spełnia.
Uporządkowany system symbolicznego oznaczania grup kabli i ich zgodności z wymaganiami bezpieczeństwa podano w dziewięciu rozdziałach NEC (NationalElectricalCode). System ten jest odmienny niż systemy stosowane w krajach europejskich. NEC podaje procedury i zalecenia, jakie powinny spełniać instalacje elektryczne, aby zminimalizować zagrożenia wywołane porażeniem prądem, pożarem lub wybuchem. Kable podzielone są na grupy (zwane typami - types) według dwóch niezależnych kryteriów: zastosowania (własności technicznych) i miejsca ułożenia (przebiegu trasy kabla). Przykład tego podziału i symbolicznych oznaczeń podajemy w Tablicy 3.
Tablica 3. Oznaczenia przewodów i kabli według przepisów amerykańskich
Class 2 andClass 3 RemoteControl, Signalingand Power LimitedCables (kable klasy 2 i klasy 3 do zdalnego sterowania, sygnalizacji i energetyczne dla ograniczonej mocy)
CL2P, CL3P
CL2R, CL3R
CL2, CL3
CL2, CL3
Power LimitedFire Alarm Cables (kable alarmowania pożarowego przy ograniczonej mocy)
FPLP
FPLR
FPL
—
CommunityAntennaTelevision and Radio DistributionSystems (kable dla systemów rozdzielczych telewizji kablowej i radia)
CATVP
CATVR
CATV
CATVX
*) plenum – kable dopuszczone do stosowania powyżej sufitów podwieszanych i w kanałach wentylacyjnych
Inną grupą kabli, o odmiennych oznaczeniach, są kable spełniające wymagania wojskowej normy amerykańskiej MIL-C-17. W Polsce produkuje się i stosuje przewody typu RG/U, zgodne z tą normą, o zróżnicowanych konstrukcjach i własnościach dla wielu zastosowań. Technokabel produkuje kilka typów tych przewodów. Znaczenie stosowanych symboli zestawiono w Tablicy 4.
Tablica 4. Oznaczenia kabli wg amerykańskiej normy wojskowej MIL-C-17
Symbol
Znaczenie
A, B itd.
oznaczenie literowe kolejnego wydania normy MIL-C-17
RG
przewód wielkiej częstotliwości (Radio Government)
/U
ogólnego zastosowania (Universal)
1, 2 itd.
oznaczenie cyfrowe konstrukcji przewodu
W Tablicy 5 zestawiono oznaczenia kabli teleinformatycznych dla lokalnych sieci komputerowych (ang. LAN - LocalAreaNetwork), nazywanych również okablowaniem strukturalnym - podział tych kabli na kategorie i zestawienie ich własności podano w Rozdziale 20, omawiającym parametry transmisyjne.
Tablica 5. Oznaczenia kabli teleinformatycznych dla lokalnych sieci komputerowych (LAN)
Symbol
Znaczenie
UTP
UnshieldedTwistedPair (para skręcona, nieekranowana) – kabel z wiązkami parowymi nie ekranowanymi i bez ekranu wspólnego dla wszystkich par ośrodka
FTP
Foil (shielded) TwistedPair (para skręcona, ekran z folii) – kabel z wiązkami parowymi nie ekranowanymi i z ekranem ośrodka, wspólnym dla wszystkich par, wykonanym z laminowanej folii metalowej zwiniętej w rurkę z zakładką, i z żyłą uziemiającą pod ekranem
S-FTP
kabel z wiązkami parowymi nieekranowanymi i z podwójnym ekranem ośrodka, wspólnym dla wszystkich par, wykonanym z laminowanej folii metalowej zwiniętej w rurkę z zakładką, na którą nałożony jest oplot z drutów miedzianych ocynowanych
S-STP
kabel z wiązkami parowymi ekranowanymi indywidualnie za pomocą laminowanej folii metalowej zwiniętej w rurkę z zakładką, a na skręcony z ekranowanych par ośrodek nałożony jest oplot z drutów miedzianych ocynowanych
Oznaczanie zharmonizowanych typów przewodów i kabli
Opracowany przez CENELEC dokument harmonizacyjny HD 361 S3:1999 ma obecnie status Polskiej Normy PN-HD 361 zatytułowanej „Klasyfikacja przewodów i kabli”. Dokument ten obejmuje system ozna-czania zharmonizowanych typów przewodów i kabli na napięcie znamionowe nie przekraczające 450/750 V, a jego przedmiotem są wyłącznie zharmonizowane typy przewodów lub kabli, albo tzw. zarejestrowane typy krajowe (uzgodnione i opublikowane przez Komitet Techniczny CENELEC).
Oznaczenie klasyfikacyjne przewodu składa się z 12 elementów podzielonych na 3 części, z których część 1 i 2 określają typ kabla lub przewodu, a część 3 podaje informację o liczbie i przekroju żył. Na ogół nie stosuje się przerw między częścią 1 i 2. Znaczenie stosowanych symboli podano w Tablicy 6. Jeśli w oznaczeniu kabla trzeba zastosować dwa lub więcej symboli dla określenia jednego elementu, należy je wymieniać kolejno, zgodnie z kierunkiem promieniowym od osi przewodu.
Zasadę oznaczania podano na przykładzie kabla H05VV-F3G0,75. Oznaczenie to dotyczy kabla spełniającego wymagania systemu zharmonizowanego (H) na napięcie 300/500 V (05), o izolacji i powłoce polwinitowej (odpowiednio pierwsze V i drugie V) z trzema (3) żyłami roboczymi i żyłą ochronną (G), giętkimi (F) o przekroju 0,75 mm2 każda. Przy zapisywaniu oznaczenia przewodu, należy pominąć miejsca puste w podanym niżej schemacie oznaczania.
Tablica 6. Oznaczanie zharmonizowanych typów przewodów i kabli
